อีเมล (e-mail) หรือ จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ คือ บริการที่ทำให้มนุษย์สามารถรับส่งข้อมูลข่าวสารได้ง่ายกว่า เมื่อ 100 ปีก่อนมาก ผู้ส่งเพียงแต่พิมพ์ข้อความลงในคอมพิวเตอร์ แล้วส่งไปถึงอีเมลของผู้รับ เมื่อผู้รับเปิดอ่านอีเมล ก็จะเข้าใจสิ่งที่ผู้ส่งต้องการสื่อความหมาย นักคอมพิวเตอร์รู้จักการใช้ประโยชน์จากอีเมลมากกว่าผู้ใช้ทั่วไปหลายด้าน เพราะอีเมลเสมือนสิ่งที่ระบุการมีตัวตนของมนุษย์ในโลกไซเบอร์ (Cyber World) มีบริการมากมาย ที่ต้องใช้อีเมลในการยืนยันตัวตนของผู้ใช้
กรมการปกครอง ให้ความสำคัญกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี จึงเปิดบริการฟรีอีเมล บนเว็บไซต์ khonthai.com ชาวไทยทุกคนสามารถขอใช้อีเมลได้ฟรี และได้รับ เลขบัตรประชาชน@khonthai.com เช่น p3520300266740@khonthai.com สำหรับรหัสผ่าน (Password) หรือ รหัสบุคคล (Pin Code) สามารถขอได้จากฝ่ายทะเบียนฝ่ายทะเบียนราษฏร สำนักทะเบียนอำเภอ / เขต / เทศบาล ทุกแห่งทั่วประเทศ ทุกภาคเรียนผู้เขียนจะมอบหมายให้นักศึกษาในชั้นเรียนไปขออีเมลจากสำนักงานดังกล่าว แล้วใช้ส่งโครงงานด้วยอีเมลของตนเอง ถึงผู้เขียน ซึ่งถือเป็นงานชิ้นเล็กที่ทุกคนต้องทำให้ได้
ยังมีฟรีอีเมลที่น่าสนใจ เช่น hotmail.com หรือ yahoo.com ซึ่งมีบริการเสริมมากมาย แต่ต้องติดตั้งโปรแกรม messenger ซึ่งดาวน์โหลดฟรีได้จากผู้ให้บริการ ทำให้เห็นภาพคู่สนทนาผ่านกล้อง Web Cam และใช้เสียงผ่าน Microphone จึงสามารถสนทนากับเพื่อน หรือญาติ ที่นั่งใช้คอมพิวเตอร์ และใช้โปรแกรมเดียวกันจากที่ใด ๆ ในโลก รวมทั้งการสนทนาผ่านแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์ และส่งแฟ้มเอกสารระหว่างคู่สนทนาไปพร้อม ๆ กันได้ บริการนี้สามารถนำมาประยุกต์เพื่อสอนนักศึกษา (e-Learning) หรือประชุมทางไกล (Video Conference) ผู้เขียนเคยทดสอบสนทนากับเพื่อนในอินเทอร์เน็ตอยู่บ่อยครั้ง ด้วย MSN Messenger (thaiall@hotmail.com) โดยเฉพาะเพื่อนที่ใช้บริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ADSL
อีเมลอาจเป็นดาบสองคมได้ ถ้าไม่รู้จักใช้ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ หรือใช้ละเมินสิทธิของผู้อื่น ก็อาจติดคุกได้ เช่น ข่าวการเผยแพร่ภาพอนาจารของแฟนสาว ด้วยการส่งอีเมลที่แนบแฟ้มภาพอันไม่เหมาะสมให้กับเพื่อนในอินเทอร์เน็ต เพื่อลงโทษแฟนสาวที่บอกเลิกตน เมื่อแฟนสาวแจ้งความ หนุ่มผู้ใช้อีเมลในทางที่ไม่ถูกต้อง ก็ต้องได้รับโทษตามกฎหมาย ในฐานะที่ทำให้เรื่องควรเก็บไว้ระหว่างคน 2 คน ถูกเผยแพร่ และก่อความเสียหายต่ออีกฝ่ายหนึ่ง ผู้ประกอบการบางรายใช้ประโยชน์จากอีเมล เพื่อการค้าขาย (e-Commerce) โดยพัฒนาเว็บไซต์อย่างง่าย ๆ มีค่าใช้จ่ายไม่เกินปีละ 1,000 บาท แล้วนำภาพสินค้า บริการ และข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับธุรกิจของตนไปเผยแพร่ทางอินเทอร์เน็ตให้กับผู้ที่มีโอกาสเป็นลูกค้าได้รู้จักสินค้า หรือ เพิ่มช่องทางการจัดจำหน่ายนั่นเอง มีบริษัทมากมายทำการตลาด ด้วยการส่งอีเมลเผยแพร่ข้อมูล หรือชักชวนให้เข้าเว็บไซต์ของบริษัท เช่น buildingthai.org หรือเว็บไซต์กลุ่ม workathome เป็นต้น ถ้าลูกค้า หรือผู้สนใจต้องการรายละเอียด ก็จะส่งอีเมลไปสอบถามได้ ลดข้อจำกัดเกี่ยวกับค่าใช้จ่าย เวลา และภาษาได้มาก ถ้าต้องการความสมบูรณ์เกี่ยวกับ e-commerce สามารถขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญให้เข้ามาช่วยเหลือ ในลำปางมีอยู่หลายบริษัท เช่น cookkoo.com หรือ payaftersale.com เป็นต้น
บริการของอีเมลมี 2 ลักษณะ คือ Pop Mail และ Web-Based Mail นักเรียน นักศึกษาส่วนใหญ่นิยมใช้บริการ Web-Based Mail เพราะไม่จำเป็นต้องมีคอมพิวเตอร์ส่วนตัว ผู้ใช้สามารถใช้คอมพิวเตอร์เครื่องใด ๆ ที่เชื่อมต่อเข้ากับอินเทอร์เน็ต แล้วใช้โปรแกรม Internet Explorer เปิดเว็บไซต์ของผู้ให้บริการ เพื่ออ่านจดหมาย และตอบได้อย่างสะดวก ผู้ใช้สามารถขอใช้บริการฟรีได้จาก thaimail.com หรือ se-ed.net เป็นต้น อีกบริการหนึ่งคือ Pop Mail เหมาะสำหรับนักธุรกิจ หรือผู้ใช้ที่มีคอมพิวเตอร์ส่วนตัว สามารถใช้ Outlook หรือ Eudora เป็นต้น จุดเด่นของบริการนี้คือความรวดเร็ว เพราะโปรแกรมจะ Download อีเมลจากเครื่องบริการมาไว้ยังเครื่องคอมพิวเตอร์ของผู้ใช้ ขณะเขียน หรืออ่าน ไม่จำเป็นต้องเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ต เพราะข้อมูลทั้งหมดถูกเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์แล้ว เมื่อต้องการส่ง หรือรับใหม่ จึงจะเชื่อมต่อกับเครื่องบริการเป็นครั้ง ๆ ไป บริการแบบนี้มักต้องมีค่าใช้จ่าย แต่สามารถขอใช้ฟรีได้จาก softhome.net เป็นต้น
บริการฟรีทุกอย่างในอินเทอร์เน็ตล้วนมีข้อจำกัด หากผู้ใช้ต้องการขยายข้อจำกัดออกไป จะต้องจ่ายค่าบริการ เพราะผู้บริการ คือนักธุรกิจที่ต้องหารายได้ เพื่อความอยู่รอด และนำไปเป็นค่าใช้จ่ายในการขยายข้อจำกัด เพราะ 90% ของผู้ให้บริการฟรี ล้วนประกอบธุรกิจเพื่อความอยู่รอด มีเพียง 10% เท่านั้น ที่ให้บริการด้วยอุดมการณ์ และไม่หวังสิ่งตอบแทนจากผู้ใช้บริการ จึงขอขอบคุณผู้ให้บริการด้วยอุดมการณ์ทุกท่าน จากใจจริง
เป็นเอกสารที่ช่วยให้ผู้ที่มีไว้ในครอบครองหางานหรือเปลี่ยนงานได้อย่างมีประสิทธิผล เสมือนใบเบิกทางสู่งานที่ถนัด และผลตอบแทนที่สูงเพราะใบรับรองคือเอกสารที่รับรองว่าบุคคล มีความรู้ความสามารถตามเกณฑ์ที่ผู้ออกใบรับรองตั้งไว้
เกณฑ์การออกใบรับรองมีหลายระดับ ตั้งแต่ที่ออกให้สำหรับผู้ผ่านการอบรม ร่วมกิจกรรมตามเกณฑ์ที่กำหนด หรือสอบผ่านตามเกณฑ์ ความน่าเชื่อถือของใบรับรองขึ้นอยู่กับชื่อเสียงขององค์กรที่ออกให้ เช่น ใบรับรองของบริษัท ซัน ไมโครซิสเต็มส์ (Sun Microsystems) ย่อมน่าเชื่อถือกว่าของโรงเรียนสอนคอมพิวเตอร์เล็ก ๆ ในต่างจังหวัด ดังนั้นจำนวนใบรับรองอาจไม่ใช่หลักประกันที่แน่นอนในการได้รับการพิจารณาถูกคัดเลือกเข้าทำงาน แต่ความน่าเชื่อถือของใบรับรองที่ตรงกับความต้องการขององค์กรต่างหากที่สำคัญ แต่ถ้าท่านไม่แน่ใจว่าใบรับรองใดที่เป็นใบเปิดทางที่แท้จริงก็ขอแนะนำให้ไล่ล่าใบรับรองให้มากที่สุด เพราะไม่ทราบว่าความสามารถใดจะถูกนำไปใช้ในอนาคต ตามที่เคยเห็นนักเรียนระดับมัธยมเข้าสอบสัมภาษณ์ขอรับทุนเรียนต่อ เตรียมแฟ้มผลงาน (Portfolio) ไว้เยอะมาก เพราะคำโบราณที่ว่า รู้อะไรรู้กระจ่างแต่อย่างเดียว แต่ให้เชี่ยวชาญเถิดจะเกิดผล อาจไม่เหมาะกับยุคโลกไร้พรมแดนอย่างในปัจจุบัน
หนึ่งในใบรับรองที่น่าสนใจสำหรับนักคอมพิวเตอร์ คือ ใบรับรองจาวาโปรแกรมเมอร์ที่ออกโดยบริษัท ซัน ไมโครซิสเต็มส์ (Sun Microsystems) สำหรับผู้สอบผ่านความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษาจาวา ประเทศไทยเป็นหนึ่งในหลายประเทศที่มีบุคลากรด้านภาษาจาวาไม่ได้ตามเกณฑ์ที่ถูกยอมรับ จึงเป็นเหตุให้ สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรม ซอฟต์แวร์แห่งชาติ (SIPA) ภายใต้กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ทำโครงการจาวาภิวัฒน์ (JavaPiwat.org) เพื่อส่งเสริมให้มีจำนวนคนไทยสอบผ่าน และมีใบรับรอง เพิ่มจากหลักร้อย เป็นหลักหมื่น ในเวลาอันใกล้นี้
ผู้เขียนได้รับทุนเข้าสอบ และผ่านการสอบ ร่วมกับอาจารย์ในเขตภาคเหนืออีกกว่า 20 ท่าน เพื่อแสดงความขอบคุณต่อผู้ให้ทุน จึงจัดทำเว็บเพจแนะนำผู้ที่สนใจ หรือต้องการทดสอบตนเองที่ http://www.thaiall.com/class โดยหวังว่าจะส่งเสริมให้คนไทยผ่านการสอบมากยิ่ง ๆ ขึ้นตามเป้าหมายของโครงการจาวาภิวัฒน์ ยังมีอีกหลายบริษัทที่จัดสอบให้ใบรับรอง และบริษัทเดียวกันสามารถออกให้หลายใบ แต่ต่างตามลักษณะของผลิตภัณฑ์ หรือรุ่นของซอฟต์แวรนั้น เช่น บริษัทไมโครซอฟต์ ในอนาคตสถาบันการศึกษาคงต้องส่งเสริม และผลักดันให้นักเรียน นักศึกษา สามารถสอบผ่านใบรับรองระดับนานาชาติมากขึ้น ทำให้องค์กรคัดเลือกบุคลากรที่มีความสามารถตามที่ต้องการได้ง่าย และส่งเสริมให้เยาวชนเรียนรู้อย่างมีเป้าหมาย ดังที่ประเทศเพื่อนบ้านหลายประเทศ ประสบความสำเร็จมาแล้ว